موسيقي در ايران (قبل از اسلام)

موسيقي در ايران شامل دو دوره زماني مي شود موسيقي قبل از اسلام موسيقي پس از اسلام مو سيقي در ايران در دورهء هخامنشي اطلاع صحيحي در د ست نيست ولي از آثاري كه از تمد ن ملل قديم بيادگار مانده مي توان گفت كه ايران در مو سيقي از كشور هاي معا صر خود ما نند سومر بابل مصر و يونان عقب تر بوده است. شايد علت اصلي آن است كه در ايران بر خلاف كشور هاي ديگر موسيقي در مراسم مذ هبي وجود نداشته است

هرود وت مورخ يوناني مي نويسد كه تشريفات مذهبي در ايران بد ون موسيقي صورت مي گرفته است . در زمان سلوكيان و ا شكا نيان ايران تحت تاثير تمدن يونانيان واقع شد و بنظر مي آيد كه در موسيقي ملي ايران تحولي صورت گرفت در دورهء ساسانيان پايه و اساس موسيقي ملي ايران ريخته شد . موسيقي دانهاي ايراني تحت سر پرستي رئيس تشريفات سلطنتي ((خرم باش))انجام وظيفه مي كردند و در مهمانيهاي بزرگ بد ستور او آهنگ مي نواختند معروفترين آهنگسازان دورهء خسرو پرويزسركش باربد ونكيسا بودند سر كش مقام بزرگي در دربار ايران داشت ولي بعد ها باربد جانشين او شد

اختراع دستگاه هاي ايراني را به باربد نسبت مي دهند و بنظر مي رسد كه او در مقام هاي قديم اصلا حا تي بعمل آورده ودستگاهها را تنظيم كرده است . بعلاوه سي لحن و360 آهنگ (دستان) وجود داشت . كه با ايام هفته و ماه و سال ساسا نيان تناسب داشته است . بعضي از اهنگ ها مربوط به حواد ث  تاريخي بود مانند . كين ايرج وكين سياوش و گنج باد آورده . بعضي ديگر از داستانهايي كه در وصف جشن ها و طبيعت ساخته شده بود به آهنگ نوروز بزرگ و آرايش خورشيد و ماه بر كوها ن (ماه  بالاي كوهساران ) معروفند

يكي از آواز ها  ((راست)) است كه امروز يكي از دستگاههاي ايراني است از سازهاي دورهء ساساني بربط –چنگ- ناي و شيپور را  بايد  نا م برد.

موسيقي سنتي ايران( موسقي بعد از اسلا م )
موسيقي سنتي ايران حالتي روحاني داشته است و بعد از اسلام توحيدي نر و روحاني تر شده است .اثرات موسيقي در اجتماع پر تكاپوي امروز اجتناب ناپذير است و بايد به منظور پي بردن به اثر موسيقي در اجتماع آثار موسيقي از چند جنبه ميتواند مورد بررسي قرار بگيرد كه عبارتند از 1-اجتماعي و اقتصادي 2-ديني و اخلاق 3-در زمينهء قوميت و مليت و اسلام . از بعد از اسلام بيشترين جنبهء موسيقي قومي و  موسيقي  ملي مورد توجه قرار گرفت اين جنبه از موسيقي باعث ترويج فرهنگ ملي شد مو سيقي بايد زبان و روح ملي را تقويت كند سير و نقش موسيقي از همان آغاز كودكي و زندگي شير خوارگي با نواي لالايي مادر آغاز ميشود و سير خود را به تدريج در مراحل مختلف عمر ادامه ميدهد در مراحل جواني و نوجواني در فرهنگ ملي ايران موسيقي زورخانه اي كه البته امروزه به فراموشي سپرده شده و جاي خود را به انواع موسيقي پاپ و راك داده است موسيقي زورخانهاي كه بر اساس مكتب انسان سازي و از روي خرد و انديشه ساخته شدهاست و افرادي مثل قيس صفاري كه از خردمندان وانديشمندان زمان خود بوده است با نقالي و پرده داري و شاهنامه خواني به اين سير كمك كرده و مفاهيمي مثل عشق به وطن دفاع از مظلوم در مقابل ظالم تجليل از قهرمانان آموزش تاريخ نياكان و....تقويت و ترويج داد.ساز هاي موسيقي ايران در دورهء اسلام ساز هاي مضرابي بيشتر از ساز هاي ديگر اهميت يافت علاوه بر چنگ (هارپ) سازهاي قديمي ايران كه سيم هاي متعددي داشت بربط نوعي ساز مضرابي در ايران معمول بود ابن مسجح كه سالها در ايران بتحصيل موسيقي اشتغال داشته از روي ساز بر بط عود را ساخته است تنبور نوعي ديگر از سازهاي مضرابي است كه فارابي اساس تحقيقات موسيقي خود را روي ان بنا گذاشته است تنبور داراي دو سيم ا ست و ساختهء فارابي است از ديگر ساز ها مي توان به قانون اشاره كرد كه بشكل مثلث ساخته و به سنتور امروزي شباهت دارد از سازهاي آرشه اي رباب الثاعر است كه داراي يك سيم بوده و بعد ها همين ساز در اروپا تكميل و به صورت ويو لن در آمده است . از سازهاي بادي ايران ناي يا فلوت و سياه ناي معمول بوده است و در جشن هاي روستايي از سازهاي مثل :كرنا و سرنا و شيپور مورد استفاده قرار مي گرفته است . از ساز هاي ضربي دف است كه با چند پولك صداي همانند سنج هم توليد ميكن .و دهل يا همان طبل را ميتوان نامبرد

با تشکر از خانم سارا رشیدیان

پایان

بازگشت